Głuchołazy założono za panowania księcia piastowskiego Henryka I Brodatego. Był on najwybitniejszą a jednocześnie najbardziej kontrowersyjną postacią spośród śląskich Piastów. Trudno się dziwić, że historycy niemieccy (C. Grunhagen, K.Lamprecht) uważali księcia za rodowitego Niemca, niemieckiego patriotę, którego głównym celem była germanizacja Śląska. Dziwnym natomiast jest, że opinie historyków polskich są nie tylko podzielone ale krańcowo różne. J. Szujski, W. Sobieski K. Piwowarski uważają Henryka Brodatego za zniemczałego germanizatora. Historycy krakowscy zaś - S. Smolak, M. Bobrzański oceniają jego działalność pozytywnie, twierdząc, że całe swoje życie poświęcił zjednoczeniu rozbitych dzielnic polskich i zorganizowaniu silnego państwa ze stolicą w Krakowie, państwa, którego integralna część stanowiłby Śląsk.
Pozostawmy jednak spory historykom, a zajmijmy się potwierdzonymi faktami. Otóż wiele czasu i trudu pochłaniała księciu walka z biskupami wrocławskimi. Z pierwszym z nich Cyprianem, dzięki układom nie miał książę kłopotów. Natomiast z jego następcami: biskupem Wawrzyńcem i Tomaszem I rozgorzała walka trwająca do śmierci Henryka Brodatego, a kulminacyjnym jej punktem było rzucenie klątwy kościelnej na księcia przez Tomasza I. Powodem tej walki było - najkrócej rzecz ujmując- uzurpowanie sobie przez biskupów wrocławskich władzy administracyjnej, sądowniczej, ściąganie dziesięcin i innych danin na rzecz biskupstwa. Tymczasem Henryk Brodaty uważał się słusznie za jedynego władcę Śląska i tylko on mógł cedować część swej władzy na rzecz biskupa.
Walka księcia z biskupami nie oznacza bynajmniej wrogiego nastawienia Henryka Brodatego do Kościoła. Był on gorliwym, głęboko wierzącym katolikiem, a docenianie znaczenia Kościoła udowodnił założeniem klasztorów w Henrykowie i Trzebnicy, nadając tam Cystersom rozległe posiadłości ziemskie. Podobnie postąpił w Krakowie, gdzie poczynił szereg nadań na rzecz klasztorów małopolskich w podzięce za poparcie przez duchowieństwo małopolskie jego starań o koronę krakowską.

Autor: Stefan Morajko
o autorze