[&tab;]Trwający od wojen husyckich okres zawieruch wojennych, które przeszły przez Śląsk zakończyły wojny austriacko-pruskie i napoleońskie. Spowodowały one upadek gospodarczy tego regionu. Ciągłe przemarsze wojsk i konieczność ich zakwaterowania i żywienia oraz wysokie kontrybucje zubożyły znacznie ludność Ziemi Nyskiej. W czasie wojen napoleońskich nie było wprawdzie przemarszów wojsk, ale blokada handlowa zastosowana przez państwa wrogie Bonapartemu zamknęła rynki zachodnie dla produkowanych na Śląsku wyrobów, masowo dotąd zbywanych na zachodzie. Na szczęcie w czasie obydwu tych wojen nie uległy zniszczeniu kamienice, zabudowania gospodarskie, mosty czy inne obiekty miejskie. Dzięki temu władze miast i ich mieszkańcy mogli skierować wszystkie wysiłki na odbudowę istniejących już i rozwój nowych dziedzin gospodarczych. Jedną z nich stało się przyrodo i ziołolecznictwo. Już w V w. p.n.e. ojciec medycyny Grek Hipokrates zalecał wodę i ciepło przy leczeniu chorych. Wprawdzie później jego rodak, lekarz Asklepiades zwalczał niektóre doktryny Hipokratesa, sam jednak zalecał źródlaną wodę na szereg dolegliwości. Znacznie później, bo w 1724 roku kapucyn ojciec Bernardo Martin de Castrogiane stosował wodolecznictwo na wyspie Malcie, ale potem ten system leczenia odszedł na wiele lat w zapomnienie. Dopiero w połowie XVIII w. przyrodolecznictwo wróciło do łask. Podzielone są zdania historyków medycyny co do tego, kto był prekursorem przyrodolecznictwa w nowożytnej Europie. Niemcy twierdzą, że był nim śląski lekarz Jan Zygmunt Hahn, a później ksiądz Sebastian Kneipp. Anglicy przypisują zasługi na tym polu Wright'owi i Curri'emu, a Czesi za ojca wodolecznictwa ogłosili "wodnego lekarza" Wincentego Priessnitza. Pozostawimy spory biegłym w medycynie, a zajmiemy się tym ostatnim, Priessnitzem, tym bardziej, że pośrednio dzięki niemu Głuchołazy stały się uzdrowiskiem. W Jeseniku i na Morawach powstało wokół osoby Priessnitza i przyczyn jego wieloletnich starań o status uzdrowiska dla swego miasta, wiele opowieści, niemal legend. Opowiadano jak to Czenek (czeskie zdrobnienie imienia Wincenty) znalazł w lesie postrzeloną sarnę. Przyniósł ją do domu i tak długo stosował zimne okłady źródlanej wody, aż sarna wróciła do lasu. Inni twierdzą, że zbawienne działanie jesenickiej wody odczuł on na własnej osobie. W czasie zwózki siana podtrzymywał on olbrzymią kopę siana załadowaną na wóz. W pewnym momencie wóz przewrócił się na pagórkowatym terenie przygniatając chłopca całym ciężarem. Priessnitz doznał poważnych obrażeń: złamania żeber i kontuzji nóg. Wbrew zaleceniom lekarza matka zastosowała na jego prośbę zwyczajne kompresy z wody pobliskiego źródełka. Dwa miesiące takiej kuracji postawiły Czenka na nogi i po poważnej kontuzji nie pozostał podobno żaden ślad. Wyleczony Priessnitz rozpoczął wieloletnie i żmudne starania o uzyskanie dla Jesenika miana uzdrowiska. Nie będąc dyplomowanym lekarzem, czy choćby studentem medycyny musiał znosić kpiny miejscowych lekarzy i opory władz miasta. Zwalczał je w sposób pozornie prosty, ale spektakularny i skuteczny. Obok rodzinnej chaty zbudował murowany dom. W jego pokojach umieścił 12 łóżek i zaczął leczyć źródlaną wodą sąsiadów i mieszkańców okolicznych wsi i miast. A że większość leczonych odzyskała zdrowie, sława jego rozeszła się po całym kraju, a w końcu i poza jego granicami. Pod presją opinii społecznej władze miasta rozpoczęły starania o uzyskanie statusu uzdrowiska dla Jesenika zakończone sukcesem w roku 1831., kiedy to Graeffeberk i Fryvaldov (nazwy wzgórza i później Jesenika) zostały formalnie uznane za uzdrowisko ze specjalnością wodolecznictwa. Priessnitzowi zlecono budowę okazałego sanatorium i powierzono samodzielne jego prowadzenie, a po śmierci nazwano piękny gmach, stanowiący do dnia dzisiejszego ozdobę malowniczego wzgórza: Vincent Priessnitz Sanatorium. A szkolny kolega Priessnitza z pobliskiej Czeskiej Wsi, Jan Schrott u podnóża góry w dolinie Rzeki Starzic założył instytut przyrodolecznictwa, w którym stosował "suchą dietę": okresowy post, wilgotne ciepło i wino, jako środek pobudzający. Całą kurację uzupełniał górski klimat. Pozytywne skutki leczenia metodami Priessnitza i Schhrotta spowodowały, że do Jesenika i Lipowej zaczęli przybywać kuracjusze z całej Europy, a nawet podobno z Indii. Głuchołazy były nowicjuszem wśród śląskich uzdrowisk. Brak tradycji i doświadczeń w tej dziedzinie spowodowały, że pozostawały w cieniu Jesenika. Nie mogło to jednak trwać długo. Położenie miasta w malowniczej dolinie otoczonej pofalowanymi, łagodnymi wzgórzami, spora ilość źródeł i leczniczy klimat czekały na bodziec, który pchnąłby miasto na drogę uzdrowiskowej sławy. Bodźcem tym stał się wreszcie w połowie XVIII wieku żywiołowy rozwój przyrodolecznictwa, a pośrednio sukcesy Priessnitza w pobliskim Jeseniku. O początkach uzdrowiska głuchołaskiego i jego rozwoju opowiemy w następnych odcinkach. Autor: Stefan Morajko o autorze