 |
Głuchołazy to miasto w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Głuchołazy. Położone na styku Gór Opawskich(Sudety) Przedgórza Paczkowskiego (Przedgórze Sudeckie) i Płaskowyżu Głubczyckiego, nad rzeką Białą Głuchołaską. Miasto zostało założone na początku XIII wieku, kiedy to wrocławski biskup Wawrzyniec za zgodą księcia Henryka Brodatego zlecił organizacje osadnictwa na tych terenach wójtowi Witigo. Wydobywane w okolicy złoto przyczyniło się do szybkiego rozwoju miasta, które stało się stolicą okręgu, a podporządkowani wójtowi osiedleńcy z terenów dzisiejszych Niemiec zakładali w pobliżu nowe wsie. Na terenie gminy Głuchołazy znajduje się Park Krajobrazowy Góry Opawskie Utworzony w 1988 r. uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu Park Krajobrazowy "Góry Opawskie" położony jest w południowo-zachodniej części województwa opolskiego, na terenie trzech gmin: Głuchołazy, Prudnik i Lubrza, przy granicy z Republiką Czeską. Obejmuje północne stoki Gór Opawskich (Sudety Wschodnie) i ich północne przedgórze. Zajmuje powierzchnię 4.903 ha, a jego otulina 5.033 ha, zaliczany jest więc do parków średniej wielkości. Jarnołtówek, założony przez osadnika i późniejszego pierwszego sołtysa - Arnolda, należał długo do biskupów wrocławskich. Wydobywano tu złoto, odbywały się słynne procesy czarownic. Po wojnie trzydziestoletniej wybuchła epidemia dżumy. Tę podgórską wioskę często nawiedzały powodzie. Największa miała miejsce w 1903 r. Wówczas to przybyła tu aż cesarzowa Niemiec Wiktoria Augusta. Pokrzywna, - miejscowość wypoczynkowa u stóp Kopy Biskupiej (893m n.p.m.), cieszy się zasłużoną sławą jednej z najpiękniejszych na Opolszczyźnie. Wzniesiona w okresie międzywojennym tama na potoku spiętrzyła jego wody w dość sporym zbiorniku przeciwpowodziowym. Powstały wokół niego ośrodki wypoczynkowe. Okoliczne malownicze wzgórza pokryte są lasem mieszanym i roślinnością górską. Na łąkach kwitnie pierwiosnek wyniosły i zimowit jesienny. Jest to jedyne na Opolszczyźnie miejsce występowania brzozy czarnej. Obszar Gór Opawskich obfituje w różnorodne pod względem trudności trasy rowerowe oraz szlaki turystyczne Góry Opawskie zajmują tak niewielką powierzchnię, że zabłądziwszy, dojdziemy niebawem do jakiejś miejscowości lub granicy państwa (często, na polach, słabo widocznej). Większość dróg leśnych prowadzi na pola, a dalej do wsi. Jednak pierwsze kroki radzę stawiać na szlakach znakowanych. Przed wycieczką dobrze jest przeczytać opis trasy, dla zorientowania się o jej długości i trudnościach. Historia Głuchołaz Do XVI wieku mieszkańcy grodu trudnili się głównie wydobywaniem złota. Oblicza się, że przez około 250 lat eksploatacji głuchołaskich złóż uzyskano tu blisko 2800 kilogramów kruszcu. Źródłem utrzymania mieszkańców było także rolnictwo. Pomyślnie rozwijały się też takie rzemiosła jak piekarnictwo, rzeźnictwo czy szewstwo. Właściciele domów w mieście mieli dodatkowo przywilej warzenia piwa i jego sprzedaży. Na początku XVI wieku zaczęły w mieście powstawać murowane kamienice, a w 1552 roku w rynku stanął renesansowy ratusz. Wybrukowano wówczas miejskie ulice. Działania militarne wojny trzydziestoletniej oraz wojen śląskich i napoleońskich ominęły Głuchołazy, jednak ciągłe przemarsze i stacjonowanie wojsk wyniszczyło miasto. Ponowny jego rozwój nastąpił w drugiej połowie XIX wieku, zwłaszcza po wybudowaniu w 1875 roku linii kolejowej. Połączyła ona Nysę z Opawą, a od roku 1888 także z Wiedniem i Pragą. W mieście powstały wówczas liczne zakłady przemysłowe. Nastąpił również szybki rozwój części zdrojowej Głuchołaz, która niebawem stała się znanym na Śląsku uzdrowiskiem z licznymi sanatoriami, domami wczasowymi i pensjonatami. W tutejszych sanatoriach stosowano zabiegi wodolecznictwa. Zabytki Głuchołaz Kościół Świętego Rocha Był to kościół pogrzebowy, na dawnym cmentarzu (od 1673). W czasie epidemii, szczególnie dżumy, pielgrzymowano do tego kościółka, modląc się do patrona od tej choroby. Jego powstanie datowane jest ok. 1350 (wielka epidemia "czarnej śmierci" w Europie). Na obrazie, przedstawiającym Głuchołazy rzekomo w czasie powodzi z 1460, namalowano i kaplicę św. Rocha. Rzecz w tym, ze obraz powstał w... 2 poł. XVII w. Proboszcz Eliasz Bom w swoim "Inwentarium", czyli opisie parafii zaznacza wyraźnie, że kościółek powstał w latach 1626-27 z własnych środków plebana. W tym czasie miasto nawiedziła wielka epidemia dżumy. Kościółek poświęcono latem 1628. Co tydzień odprawiana była msza św. za zmarłych, a na św. Rocha - uroczystości z procesją ulicami, gdzie zaraza zbierała największe żniwo. Fundatorzy tej mszy obdarowali proboszcza... domem z ogrodem i kawałkiem roli! Do 1866 wokół kościółka był rmentar? Podatkowo edv cmentarz bvł jeszcze wokół fary, tutaj chowano parafian ze wsi. Walący się niemal kościółek odnowił w 1860 proboszcz Bulang; remont był też kilka lat temu. Kościółek posiada cechy gotyckie (trójboczna absyda, drewniana wieżyczka z dzwonkiem, ostrołukowe okna i portal). Wnętrze różnostylowe, nakryte płaskim stropem. Ołtarz (1625) późnorenesansowy, zwieńczony Pelikanem (symbol Chrystusa), z ośmiobocznym obrazem na drzewie autorstwa SchOnfeldera, przedstawiającym Dzieciątko w ramionach Matki, powstrzymujące karzącą rękę Boga (z piorunem i młotem). Mury obronne znajdują się przy ul. M. Skłodowskiej-Curie (najlepiej zachowane) i obok poczty. Już w dokumencie z 1263 wspomniane są Głuchołazy i Paczków jako warownie (w Paczkowie ocalał do dziś prawie cały system umocnień). Pierwotnie miasto otoczone było wałem ziemnym z fosą i drewnianą palisadą z wieżami. Wodę do fosy doprowadzał specjalny kanał. Kolejny kanał spełniał rolę wodociągu miejskiego, co znakomicie zwiększało zagrożenie powodziowe i... epidemiczne. Wejścia strzegła Brama Dolna (Nyska, wzmiankowana w 1315, dziś nie istniejąca) i Brama Górna (obok zachowanej do dziś wieży). Obwarowania murowane, jeszcze bez baszt, postawiono ok. 1350 na polecenie bpa Przecława z Pogorzeli, znanego zresztą bardziej ze swoich zamiłowań rycerskich i myśliwskich niż z posługi duchownej. Podczas najazdu husytów mury zostały częściowo zburzone i miano je rozebrać do końca zgodnie z umową między bp wrocławskim a przywódcami husyckimi. Ostatecznie obniżono obwarowania do połowy i dopiero po 1460 dokonano odbudowy. Miasto niezbyt starało się o mury, co wskazują dokumenty z czasu kłótni z wójtem Adelsbachem. Dopiero w czasie wojny trzydziestoletniej rozbudowano umocnienia o zewnętrzne basteje, raweliny i szańce ziemne (1632). Dokument biskupa z 1472 nakazuje wójtowi Gerlachowi budowę wieży z wartownią, na co miasto miało dać drzewo. Wieża ta stała obok wójtostwa. Każdy dorosły mieszczanin miał obowiązek posiadania "mocnej długiej rury" z flaszą na proch, lontami i ołowiem. Gdy strażnik ogłosił alarm, pędzono na mury. Były specjalne bractwa samoobrony poszczególnych cechów i np. tkacze musieli dbać o proch i lonty. W 1590, gdy groził najazd turecki, zakładano bractwa strzeleckie (kurkowe).
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
