 |
Guchoazy to przygraniczne miasto w wojewdztwie opolskim o charakterze wypoczynkowym i sanatoryjnym. Zarazem jest maym orodkiem przemysowym. Miasto ley u stp Gr Opawskich, pod Parkow Gr zwan te Gr Chrobrego (543 m n.p.m.), nad rzek Bia Guchoask. Gwn atrakcj miasta Guchoazy s promenady i alejki prowadzce a na chrobrego, stare miasto, ktre dotychczas ma redniowieczny ukad budynkw, a take fragmenty zachowanych murw obronnych. Jednym z najistotniejszych walorw turystycznych gminy Guchoazy s jej walory krajobrazowe i przyrodnicze. Na pikny krajobraz okolicy skadaj si przede wszystkim znajdujce si tutaj wzniesienia tworzce Gry Opawskie Na wyszym z nich jest Kopa Biskupia , z ktrej rozciga si przepikny widok z jednej strony na okolice Guchoaz i znajdujce si niedaleko Jezioro Nyskie i Otmuchowskie, a z drugiej strony, na wysze, lece ju w Republice Czeskiej Gry Jeseniki z najwyszym szczytem Praded. W XIX wieku nastpi szybki rozwj czci zdrojowej Guchoaz, miasto stao si znanym na lsku uzdrowiskiem z licznymi sanatoriami, domami wczasowymi i pensjonatami. Uzdrowisko Guchoazy znane byo ze stosowania zabiegw wodolecznictwa. Do gminy Guchoazy naley Jarnotwek - urocza miejscowo wypoczynkowa pooona w dolinie Zotego Potoku, u stp Kopy Biskupiej. Jarnotwek jest popularnym letniskiem i jednym z niewielu na Opolszczynie miejsc, gdzie uprawia mona narciarstwo. Jakkolwiek cay Jarnotwek jest adny, to szczegln uwag zwrci w nim warto na zaktek (nad Zotym Potokiem i Bolkwk), gdzie stoi budynek paacyku z XIX w., wybudowanego na dolnej czci murw dworu z XVI w. Inn miejscowoci o ktrej warto wspomnie jest Pokrzywna , ktra jest obok Jarnotwka gwn wsi letniskow w Grach Opawskich. Oprcz dogodnego pooenia, oraz dobrego dojazdu Pokrzywna oferuje przyjemny zalew z wybudowan nad nim sztuczn pla. Obszar Gr Opawskich obfituje w rnorodne pod wzgldem trudnoci trasy rowerowe oraz szlaki turystyczne ok . Historia Guchoaz Na pocztku XIII wieku po obu stronach granicy lsko-morawskiej rozwijaa si akcja osiedlecza biskupa wrocawskiego Wawrzyca oraz margrabiego morawskiego Wadysawa Henryka. Uwag obu cign na siebie rejon Guchoazy - Zlate Hory, gdy w tej okolicy znaleziono zoto i zaoono kopalnie tego metalu. Okoo 1220 r. margrabia morawski zagarn gwatem kopalni biskupi, ktr badacze lokalizuj bd w samych Zlatych Horach, bd w jednej z ssiednich wsi. Biskup, ktry nie mg poradzi sobie z potniejszym ssiadem, wnis skarg do papiea: uzyska on w Rzymie dwukrotnie dekret nakazujcy zwrot zagarnitej posiadoci, nie wiemy jednak, czy naprawienie krzywdy rzeczywicie nastpio. W 1428 r. miasto spalili husyci. W czasie anarchii feudalnej, jaka zapanowa na lsku po wojnach husyckich, Guchoazy dwukrotnie zagarniali lscy i czescy rycerze - zbjcy (1444 i 1445), przy czym dopuszczano si rabunkw i gwatw. Z rk napastnikw wykupi miast wadca Gogwka ksi Bolko V, ktry trzyma je przez pi lat tytuem zastawu (1445 - 1450), zanim zdoa odzyska Guchoazy prawowity posiadacz - biskup wrocawski. W 1460 r. wielkie szkody wyrzdzia wielka powd. W siedemdziesitych latach XV wieku ziemi nysk spustoszyy wojska krla wgierskiego Macieja Korwina, przy czym zapewne ucierpiay i Guchoazy. Zakady przemysowe zaczy powstawa w pidziesitych latach XIX wieku; chodzi o wytwrnie, dwie cegielnie - miejsk i prywatn, fabryk szali, dywanw i kocw, fabryk wyrobw dziewiarskich, fabryk zapaek. Uprzemysowienie poczynio dalsze postpy po wczeniu Guchoaz do sieci kolejowej. Zainteresowanie przedsibiorcw wzbudzio wykorzystanie w celach przemysowych rozlegych lasw okolicznych. Na tym podou rozwiny si najwiksze przemysowe zakady guchoaskie; fabryka celulozy (zaoona 1893 i papiernia; obok nich powstao w tym samym czasie kilkanacie mniejszych zakadw obrbki drzewa. Spord innych przedsibiorstw wyrniaa si rozmiarami fabryka guzikw zaoona w 1910 r. Pozostae placwki (fabryki maszyn, zakady chemiczne, obuwnicze itd.) byy niewielkie, zatrudniajce po kilkudziesiciu robotnikw. Zabytki Guchoaz Koci witego Rocha By to koci pogrzebowy, na dawnym cmentarzu (od 1673). W czasie epidemii, szczeglnie dumy, pielgrzymowano do tego kocika, modlc si do patrona od tej choroby. Jego powstanie datowane jest ok. 1350 (wielka epidemia "czarnej mierci" w Europie). Na obrazie, przedstawiajcym Guchoazy rzekomo w czasie powodzi z 1460, namalowano i kaplic w. Rocha. Rzecz w tym, ze obraz powsta w... 2 po. XVII w. Proboszcz Eliasz Bom w swoim "Inwentarium", czyli opisie parafii zaznacza wyranie, e kociek powsta w latach 1626-27 z wasnych rodkw plebana. W tym czasie miasto nawiedzia wielka epidemia dumy. Kociek powicono latem 1628. Co tydzie odprawiana bya msza w. za zmarych, a na w. Rocha - uroczystoci z procesj ulicami, gdzie zaraza zbieraa najwiksze niwo. Fundatorzy tej mszy obdarowali proboszcza... domem z ogrodem i kawakiem roli! Do 1866 wok kocika by rmentar? Podatkowo edv cmentarz bv jeszcze wok fary, tutaj chowano parafian ze wsi. Walcy si niemal kociek odnowi w 1860 proboszcz Bulang; remont by te kilka lat temu. Kociek posiada cechy gotyckie (trjboczna absyda, drewniana wieyczka z dzwonkiem, ostroukowe okna i portal). Wntrze rnostylowe, nakryte paskim stropem. Otarz (1625) pnorenesansowy, zwieczony Pelikanem (symbol Chrystusa), z omiobocznym obrazem na drzewie autorstwa SchOnfeldera, przedstawiajcym Dziecitko w ramionach Matki, powstrzymujce karzc rk Boga (z piorunem i motem). Mury obronne znajduj si przy ul. M. Skodowskiej-Curie (najlepiej zachowane) i obok poczty. Ju w dokumencie z 1263 wspomniane s Guchoazy i Paczkw jako warownie (w Paczkowie ocala do dzi prawie cay system umocnie). Pierwotnie miasto otoczone byo waem ziemnym z fos i drewnian palisad z wieami. Wod do fosy doprowadza specjalny kana. Kolejny kana spenia rol wodocigu miejskiego, co znakomicie zwikszao zagroenie powodziowe i... epidemiczne. Wejcia strzega Brama Dolna (Nyska, wzmiankowana w 1315, dzi nie istniejca) i Brama Grna (obok zachowanej do dzi wiey). Obwarowania murowane, jeszcze bez baszt, postawiono ok. 1350 na polecenie bpa Przecawa z Pogorzeli, znanego zreszt bardziej ze swoich zamiowa rycerskich i myliwskich ni z posugi duchownej. Podczas najazdu husytw mury zostay czciowo zburzone i miano je rozebra do koca zgodnie z umow midzy bp wrocawskim a przywdcami husyckimi. Ostatecznie obniono obwarowania do poowy i dopiero po 1460 dokonano odbudowy. Miasto niezbyt starao si o mury, co wskazuj dokumenty z czasu ktni z wjtem Adelsbachem. Dopiero w czasie wojny trzydziestoletniej rozbudowano umocnienia o zewntrzne basteje, raweliny i szace ziemne (1632). Dokument biskupa z 1472 nakazuje wjtowi Gerlachowi budow wiey z wartowni, na co miasto miao da drzewo. Wiea ta staa obok wjtostwa. Kady dorosy mieszczanin mia obowizek posiadania "mocnej dugiej rury" z flasz na proch, lontami i oowiem. Gdy stranik ogosi alarm, pdzono na mury. Byy specjalne bractwa samoobrony poszczeglnych cechw i np. tkacze musieli dba o proch i lonty. W 1590, gdy grozi najazd turecki, zakadano bractwa strzeleckie (kurkowe).
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
