 |
Głuchołazy to miasto w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Głuchołazy. Położone na styku Gór Opawskich(Sudety) Przedgórza Paczkowskiego (Przedgórze Sudeckie) i Płaskowyżu Głubczyckiego, nad rzeką Białą Głuchołaską. Miasto zostało założone na początku XIII wieku, kiedy to wrocławski biskup Wawrzyniec za zgodą księcia Henryka Brodatego zlecił organizacje osadnictwa na tych terenach wójtowi Witigo. Wydobywane w okolicy złoto przyczyniło się do szybkiego rozwoju miasta, które stało się stolicą okręgu, a podporządkowani wójtowi osiedleńcy z terenów dzisiejszych Niemiec zakładali w pobliżu nowe wsie. Na terenie gminy Głuchołazy znajduje się Park Krajobrazowy Góry Opawskie Utworzony w 1988 r. uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu Park Krajobrazowy "Góry Opawskie" położony jest w południowo-zachodniej części województwa opolskiego, na terenie trzech gmin: Głuchołazy, Prudnik i Lubrza, przy granicy z Republiką Czeską. Obejmuje północne stoki Gór Opawskich (Sudety Wschodnie) i ich północne przedgórze. Zajmuje powierzchnię 4.903 ha, a jego otulina 5.033 ha, zaliczany jest więc do parków średniej wielkości. Jarnołtówek, założony przez osadnika i późniejszego pierwszego sołtysa - Arnolda, należał długo do biskupów wrocławskich. Wydobywano tu złoto, odbywały się słynne procesy czarownic. Po wojnie trzydziestoletniej wybuchła epidemia dżumy. Tę podgórską wioskę często nawiedzały powodzie. Największa miała miejsce w 1903 r. Wówczas to przybyła tu aż cesarzowa Niemiec Wiktoria Augusta. Pokrzywna, - miejscowość wypoczynkowa u stóp Kopy Biskupiej (893m n.p.m.), cieszy się zasłużoną sławą jednej z najpiękniejszych na Opolszczyźnie. Wzniesiona w okresie międzywojennym tama na potoku spiętrzyła jego wody w dość sporym zbiorniku przeciwpowodziowym. Powstały wokół niego ośrodki wypoczynkowe. Okoliczne malownicze wzgórza pokryte są lasem mieszanym i roślinnością górską. Na łąkach kwitnie pierwiosnek wyniosły i zimowit jesienny. Jest to jedyne na Opolszczyźnie miejsce występowania brzozy czarnej. Obszar Gór Opawskich obfituje w różnorodne pod względem trudności trasy rowerowe oraz szlaki turystyczne Góry Opawskie zajmują tak niewielką powierzchnię, że zabłądziwszy, dojdziemy niebawem do jakiejś miejscowości lub granicy państwa (często, na polach, słabo widocznej). Większość dróg leśnych prowadzi na pola, a dalej do wsi. Jednak pierwsze kroki radzę stawiać na szlakach znakowanych. Przed wycieczką dobrze jest przeczytać opis trasy, dla zorientowania się o jej długości i trudnościach. Historia Głuchołaz Miasto założone zostało w 1222r. a w XIV w. zostało otoczone murami obronnymi. Zdobyte jednak i zniszczone podczas wojen husyckich. W XV i XVI w. Głuchołazy stały się miastem górniczym. Wydobywano złoto i rudy żelaza. Po upadku górnictwa rozwinęło się tkactwo. W XIX w. nastąpił rozwój przemysłu - fabryki i browary, oraz otwarto połączenie kolejowe z Nysą i Prudnikiem. W XIX w. powstało także tutaj uzdrowisko wzorujące się na pomyśle z pobliskiego Jesenika w wykorzystaniu wodolecznictwa. Podczas XX w. dwukrotnie miasto nawiedziły powodzie - w 1903 r. i w 1997 r. wywołując duże straty. Do XVI wieku mieszkańcy grodu trudnili się głównie wydobywaniem złota. Oblicza się, że przez około 250 lat eksploatacji głuchołaskich złóż uzyskano tu blisko 2800 kilogramów kruszcu. Źródłem utrzymania mieszkańców było także rolnictwo. Pomyślnie rozwijały się też takie rzemiosła jak piekarnictwo, rzeźnictwo czy szewstwo. Na początku XVI wieku zaczęły w mieście powstawać murowane kamienice, a w 1552 roku w rynku stanął renesansowy ratusz. Wybrukowano wówczas miejskie ulice. W parkowych lasach koło dzielnicy Zdrój, szczególnie od strony Białej Głuchołaskiej zachowały się sztolnie dawnych kopalń złota. Większość zabezpieczona jest kratami uniemożliwiającymi wejście. Samo uzdrowisko to bardzo ciekawa, choć miejscami jeszcze czekająca na odzyskanie blasku część Głuchołaz z pięknymi willami-pensjonatami i mnóstwem zieleni, pośród której przy ul. Parkowej jest piękne kąpielisko. Urok okolic Głuchołaz najpełniej widać z wieży widokowej na Górze Parkowej. Zabytki Głuchołaz Kamienice Wokół rynku, zgrupowane w 4 "kwartałach" (Dolny, Górny, Kościelny i "Ku słońcu"), pochodzą w większości z okresu po pożarach w 1834. Jeszcze w 2 poł. XIX w. na 560 domów w mieście aż 340 było drewnianych! Oczywiście przy rynku stały najokazalsze, a więc murowane, za to na przedmieściach były nawet chaty, kryte strzechą. Są to skromne, zwykle dwupiętrowe budowle o dachach płaskich lub pulpitowych. Poprzednie miały podcienia i attyki. Najwęższe kamieniczki przypominają o średniowiecznym układzie wąskich działek wokół Rynku np. nr 34. Czasem zachowały się sklepione sienie (np. nr 3, 4, 20, 26, 27, 28), dekoracja stiukową (nr 2 - pszczoła, pająk i twarz Hermesa, 3 - gmerki kupca towarów kolonialnych, 6, 26, 27, 28 - te trzy odnowione) czy pilastrowa fasada (nr 6, 20), nawiązująca do klasycyzmu. Wyróżnia się barokowa kamieniczka, mieszcząca dawniej aptekę (założoną w 1810 przez nyskiego aptekarza). Posiada ona szczyt z wolutami i z dekoracją stiukową. Nr 22 ma ciekawą, drewnianą klatkę schodową i stiukową wazę nad drzwiami. Kamienica narożna od ul. Kościuszki - półkoliste balkony. Dom obok dawnego ratusza posiada klasycy styczne obramienia okien. Kościół Parafialny est to najstarszy zabytek miasta. Pierwsza wzmianka o proboszczu, Rudolfie, pochodzi z 1285. Uczestniczył on w pertraktacjach między biskupem Tomaszem a księciem Henrykiem Probusem (por. "Dzieje"). Świątynię postawili pierwsi osadnicy nowo lokowanego miasta już przypuszczalnie ok. 1250 r., za bpa Tomasza I. Wiadomo o tym z przywileju parafialnego, który tutejszy kościół otrzymał w 1315. Dokument ten zatwierdzał wszelkie daniny, jakie poddani rolnicy (część mieszkańców Konradowa, Bodzanowa i Starego Lasu) zobowiązani byli dostarczać proboszczowi - zboże, czynsz w srebrze, kury itp. Skończyło się to w czasach pruskich. Później przybyły do tego majątku dwa lasy w okolicach Mikulovic, które kościół posiadał jeszcze przed wojną. Ciekawe okazuje się pochodzenie wezwania kościoła, które wiąże się może z poprzednikiem Tomasza - bp Wawrzyńcem (pochodzącym z polskiego rodu Doliwów), co mogło by świadczyć o jeszcze wcześniejszym rodowodzie kościoła. Ponadto, jak chce legenda, męczennik św. Wawrzyniec miał pieczę nad skarbcem gminy chrześcijańskiej w Rzymie, przez co uznawany był w średniowieczu za patrona "złotych górników" i Frankonii, skąd prawdopodobnie przybyli do Głuchołaz pierwsi osadnicy. Już z pocz. XIV w. znana jest pieczęć parafii, przedstawiająca patrona na ruszcie i sześcioramienną gwiazdę. Kościół od początku był murowany, początkowo w stylu romańsko-gotyckim.
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
