 |
Głuchołazy to przygraniczne miasto w województwie opolskim o charakterze wypoczynkowym i sanatoryjnym. Zarazem jest małym ośrodkiem przemysłowym. Miasto leży u stóp Gór Opawskich, pod Parkową Górą zwaną też Górą Chrobrego (543 m n.p.m.), nad rzeką Białą Głuchołaską. Główną atrakcją miasta Głuchołazy są promenady i alejki prowadzące aż na chrobrego, stare miasto, które dotychczas ma średniowieczny układ budynków, a także fragmenty zachowanych murów obronnych. Jednym z najistotniejszych walorów turystycznych gminy Głuchołazy są jej walory krajobrazowe i przyrodnicze. Na piękny krajobraz okolicy składają się przede wszystkim znajdujące się tutaj wzniesienia tworzące Góry Opawskie Na wyższym z nich jest Kopa Biskupia , z której rozciąga się przepiękny widok z jednej strony na okolice Głuchołaz i znajdujące się niedaleko Jezioro Nyskie i Otmuchowskie, a z drugiej strony, na wyższe, leżące już w Republice Czeskiej Góry Jeseniki z najwyższym szczytem Praded. W XIX wieku nastąpił szybki rozwój części zdrojowej Głuchołaz, miasto stało się znanym na Śląsku uzdrowiskiem z licznymi sanatoriami, domami wczasowymi i pensjonatami. Uzdrowisko Głuchołazy znane było ze stosowania zabiegów wodolecznictwa. Do gminy Głuchołazy należy Jarnołtówek - urocza miejscowość wypoczynkowa położona w dolinie Złotego Potoku, u stóp Kopy Biskupiej. Jarnołtówek jest popularnym letniskiem i jednym z niewielu na Opolszczyźnie miejsc, gdzie uprawiać można narciarstwo. Jakkolwiek cały Jarnołtówek jest ładny, to szczególną uwagę zwrócić w nim warto na zakątek (nad Złotym Potokiem i Bolkówką), gdzie stoi budynek pałacyku z XIX w., wybudowanego na dolnej części murów dworu z XVI w. Inną miejscowością o której warto wspomnieć jest Pokrzywna , która jest obok Jarnołtówka główną wsią letniskową w Górach Opawskich. Oprócz dogodnego położenia, oraz dobrego dojazdu Pokrzywna oferuje przyjemny zalew z wybudowaną nad nim sztuczną plażą. Obszar Gór Opawskich obfituje w różnorodne pod względem trudności trasy rowerowe oraz szlaki turystyczne Historia Głuchołaz Na początku XIII wieku po obu stronach granicy śląsko-morawskiej rozwijała się akcja osiedleńcza biskupa wrocławskiego Wawrzyńca oraz margrabiego morawskiego Władysława Henryka. Uwagę obu ściągnął na siebie rejon Głuchołazy - Zlate Hory, gdyż w tej okolicy znaleziono złoto i założono kopalnie tego metalu. Około 1220 r. margrabia morawski zagarnął gwałtem kopalnię biskupią, którą badacze lokalizują bądź w samych Zlatych Horach, bądź w jednej z sąsiednich wsi. Biskup, który nie mógł poradzić sobie z potężniejszym sąsiadem, wniósł skargę do papieża: uzyskał on w Rzymie dwukrotnie dekret nakazujący zwrot zagarniętej posiadłości, nie wiemy jednak, czy naprawienie krzywdy rzeczywiście nastąpiło. W 1428 r. miasto spalili husyci. W czasie anarchii feudalnej, jaka zapanował na Śląsku po wojnach husyckich, Głuchołazy dwukrotnie zagarniali śląscy i czescy rycerze - zbójcy (1444 i 1445), przy czym dopuszczano się rabunków i gwałtów. Z rąk napastników wykupił miast władca Głogówka książę Bolko V, który trzymał je przez pięć lat tytułem zastawu (1445 - 1450), zanim zdołał odzyskać Głuchołazy prawowity posiadacz - biskup wrocławski. W 1460 r. wielkie szkody wyrządziła wielka powódź. W siedemdziesiątych latach XV wieku ziemię nyską spustoszyły wojska króla węgierskiego Macieja Korwina, przy czym zapewne ucierpiały i Głuchołazy. Zakłady przemysłowe zaczęły powstawać w pięćdziesiątych latach XIX wieku; chodzi o wytwórnie, dwie cegielnie - miejską i prywatną, fabrykę szali, dywanów i koców, fabrykę wyrobów dziewiarskich, fabrykę zapałek. Uprzemysłowienie poczyniło dalsze postępy po włączeniu Głuchołaz do sieci kolejowej. Zainteresowanie przedsiębiorców wzbudziło wykorzystanie w celach przemysłowych rozległych lasów okolicznych. Na tym podłożu rozwinęły się największe przemysłowe zakłady głuchołaskie; fabryka celulozy (założona 1893 i papiernia; obok nich powstało w tym samym czasie kilkanaście mniejszych zakładów obróbki drzewa. Spośród innych przedsiębiorstw wyróżniała się rozmiarami fabryka guzików założona w 1910 r. Pozostałe placówki (fabryki maszyn, zakłady chemiczne, obuwnicze itd.) były niewielkie, zatrudniające po kilkudziesięciu robotników. Zabytki Głuchołaz Kościół Świętego Rocha Był to kościół pogrzebowy, na dawnym cmentarzu (od 1673). W czasie epidemii, szczególnie dżumy, pielgrzymowano do tego kościółka, modląc się do patrona od tej choroby. Jego powstanie datowane jest ok. 1350 (wielka epidemia "czarnej śmierci" w Europie). Na obrazie, przedstawiającym Głuchołazy rzekomo w czasie powodzi z 1460, namalowano i kaplicę św. Rocha. Rzecz w tym, ze obraz powstał w... 2 poł. XVII w. Proboszcz Eliasz Bom w swoim "Inwentarium", czyli opisie parafii zaznacza wyraźnie, że kościółek powstał w latach 1626-27 z własnych środków plebana. W tym czasie miasto nawiedziła wielka epidemia dżumy. Kościółek poświęcono latem 1628. Co tydzień odprawiana była msza św. za zmarłych, a na św. Rocha - uroczystości z procesją ulicami, gdzie zaraza zbierała największe żniwo. Fundatorzy tej mszy obdarowali proboszcza... domem z ogrodem i kawałkiem roli! Do 1866 wokół kościółka był rmentar? Podatkowo edv cmentarz bvł jeszcze wokół fary, tutaj chowano parafian ze wsi. Walący się niemal kościółek odnowił w 1860 proboszcz Bulang; remont był też kilka lat temu. Kościółek posiada cechy gotyckie (trójboczna absyda, drewniana wieżyczka z dzwonkiem, ostrołukowe okna i portal). Wnętrze różnostylowe, nakryte płaskim stropem. Ołtarz (1625) późnorenesansowy, zwieńczony Pelikanem (symbol Chrystusa), z ośmiobocznym obrazem na drzewie autorstwa SchOnfeldera, przedstawiającym Dzieciątko w ramionach Matki, powstrzymujące karzącą rękę Boga (z piorunem i młotem). Mury obronne znajdują się przy ul. M. Skłodowskiej-Curie (najlepiej zachowane) i obok poczty. Już w dokumencie z 1263 wspomniane są Głuchołazy i Paczków jako warownie (w Paczkowie ocalał do dziś prawie cały system umocnień). Pierwotnie miasto otoczone było wałem ziemnym z fosą i drewnianą palisadą z wieżami. Wodę do fosy doprowadzał specjalny kanał. Kolejny kanał spełniał rolę wodociągu miejskiego, co znakomicie zwiększało zagrożenie powodziowe i... epidemiczne. Wejścia strzegła Brama Dolna (Nyska, wzmiankowana w 1315, dziś nie istniejąca) i Brama Górna (obok zachowanej do dziś wieży). Obwarowania murowane, jeszcze bez baszt, postawiono ok. 1350 na polecenie bpa Przecława z Pogorzeli, znanego zresztą bardziej ze swoich zamiłowań rycerskich i myśliwskich niż z posługi duchownej. Podczas najazdu husytów mury zostały częściowo zburzone i miano je rozebrać do końca zgodnie z umową między bp wrocławskim a przywódcami husyckimi. Ostatecznie obniżono obwarowania do połowy i dopiero po 1460 dokonano odbudowy. Miasto niezbyt starało się o mury, co wskazują dokumenty z czasu kłótni z wójtem Adelsbachem. Dopiero w czasie wojny trzydziestoletniej rozbudowano umocnienia o zewnętrzne basteje, raweliny i szańce ziemne (1632). Dokument biskupa z 1472 nakazuje wójtowi Gerlachowi budowę wieży z wartownią, na co miasto miało dać drzewo. Wieża ta stała obok wójtostwa. Każdy dorosły mieszczanin miał obowiązek posiadania "mocnej długiej rury" z flaszą na proch, lontami i ołowiem. Gdy strażnik ogłosił alarm, pędzono na mury. Były specjalne bractwa samoobrony poszczególnych cechów i np. tkacze musieli dbać o proch i lonty. W 1590, gdy groził najazd turecki, zakładano bractwa strzeleckie (kurkowe).
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
