 |
G硊cho砤zy to przygraniczne miasto w wojew骴ztwie opolskim o charakterze wypoczynkowym i sanatoryjnym. Zarazem jest ma硑m o秗odkiem przemys硂wym. Miasto le縴 u st髉 G髍 Opawskich, pod Parkow G髍 zwan te G髍 Chrobrego (543 m n.p.m.), nad rzek Bia潮 G硊cho砤sk. G丑wn atrakcj miasta G硊cho砤zy s promenady i alejki prowadz眂e a na chrobrego, stare miasto, kt髍e dotychczas ma 秗edniowieczny uk砤d budynk體, a tak縠 fragmenty zachowanych mur體 obronnych. Jednym z najistotniejszych walor體 turystycznych gminy G硊cho砤zy s jej walory krajobrazowe i przyrodnicze. Na pi阫ny krajobraz okolicy sk砤daj si przede wszystkim znajduj眂e si tutaj wzniesienia tworz眂e G髍y Opawskie Na wy縮zym z nich jest Kopa Biskupia , z kt髍ej rozci眊a si przepi阫ny widok z jednej strony na okolice G硊cho砤z i znajduj眂e si niedaleko Jezioro Nyskie i Otmuchowskie, a z drugiej strony, na wy縮ze, le勘ce ju w Republice Czeskiej G髍y Jeseniki z najwy縮zym szczytem Praded. W XIX wieku nast眕i szybki rozw骿 cz甓ci zdrojowej G硊cho砤z, miasto sta硂 si znanym na 眘ku uzdrowiskiem z licznymi sanatoriami, domami wczasowymi i pensjonatami. Uzdrowisko G硊cho砤zy znane by硂 ze stosowania zabieg體 wodolecznictwa. Do gminy G硊cho砤zy nale縴 Jarno硉體ek - urocza miejscowo舵 wypoczynkowa po硂縪na w dolinie Z硂tego Potoku, u st髉 Kopy Biskupiej. Jarno硉體ek jest popularnym letniskiem i jednym z niewielu na Opolszczy糿ie miejsc, gdzie uprawia mo縩a narciarstwo. Jakkolwiek ca硑 Jarno硉體ek jest 砤dny, to szczeg髄n uwag zwr骳i w nim warto na zak眛ek (nad Z硂tym Potokiem i Bolk體k), gdzie stoi budynek pa砤cyku z XIX w., wybudowanego na dolnej cz甓ci mur體 dworu z XVI w. Inn miejscowo禼i o kt髍ej warto wspomnie jest Pokrzywna , kt髍a jest obok Jarno硉體ka g丑wn wsi letniskow w G髍ach Opawskich. Opr骳z dogodnego po硂縠nia, oraz dobrego dojazdu Pokrzywna oferuje przyjemny zalew z wybudowan nad nim sztuczn pla勘. Obszar G髍 Opawskich obfituje w r罂norodne pod wzgl阣em trudno禼i trasy rowerowe oraz szlaki turystyczne. Historia G硊cho砤z Na pocz眛ku XIII wieku po obu stronach granicy 秎眘ko-morawskiej rozwija砤 si akcja osiedle馽za biskupa wroc砤wskiego Wawrzy馽a oraz margrabiego morawskiego W砤dys砤wa Henryka. Uwag obu 禼i眊n背 na siebie rejon G硊cho砤zy - Zlate Hory, gdy w tej okolicy znaleziono z硂to i za硂縪no kopalnie tego metalu. Oko硂 1220 r. margrabia morawski zagarn背 gwa硉em kopalni biskupi, kt髍 badacze lokalizuj b眃 w samych Zlatych Horach, b眃 w jednej z s眘iednich wsi. Biskup, kt髍y nie m骻 poradzi sobie z pot昕niejszym s眘iadem, wni髎 skarg do papie縜: uzyska on w Rzymie dwukrotnie dekret nakazuj眂y zwrot zagarni阾ej posiad硂禼i, nie wiemy jednak, czy naprawienie krzywdy rzeczywi禼ie nast眕i硂. W 1428 r. miasto spalili husyci. W czasie anarchii feudalnej, jaka zapanowa na 眘ku po wojnach husyckich, G硊cho砤zy dwukrotnie zagarniali 秎眘cy i czescy rycerze - zb骿cy (1444 i 1445), przy czym dopuszczano si rabunk體 i gwa硉體. Z r眐 napastnik體 wykupi miast w砤dca G硂g體ka ksi笨 Bolko V, kt髍y trzyma je przez pi赕 lat tytu砮m zastawu (1445 - 1450), zanim zdo砤 odzyska G硊cho砤zy prawowity posiadacz - biskup wroc砤wski. W 1460 r. wielkie szkody wyrz眃zi砤 wielka pow骴. W siedemdziesi眛ych latach XV wieku ziemi nysk spustoszy硑 wojska kr髄a w阦ierskiego Macieja Korwina, przy czym zapewne ucierpia硑 i G硊cho砤zy. Zak砤dy przemys硂we zacz瓿y powstawa w pi赕dziesi眛ych latach XIX wieku; chodzi o wytw髍nie, dwie cegielnie - miejsk i prywatn, fabryk szali, dywan體 i koc體, fabryk wyrob體 dziewiarskich, fabryk zapa砮k. Uprzemys硂wienie poczyni硂 dalsze post阷y po w潮czeniu G硊cho砤z do sieci kolejowej. Zainteresowanie przedsi阞iorc體 wzbudzi硂 wykorzystanie w celach przemys硂wych rozleg硑ch las體 okolicznych. Na tym pod硂縰 rozwin瓿y si najwi阫sze przemys硂we zak砤dy g硊cho砤skie; fabryka celulozy (za硂縪na 1893 i papiernia; obok nich powsta硂 w tym samym czasie kilkana禼ie mniejszych zak砤d體 obr骲ki drzewa. Spo秗骴 innych przedsi阞iorstw wyr罂nia砤 si rozmiarami fabryka guzik體 za硂縪na w 1910 r. Pozosta砮 plac體ki (fabryki maszyn, zak砤dy chemiczne, obuwnicze itd.) by硑 niewielkie, zatrudniaj眂e po kilkudziesi阠iu robotnik體. Zabytki G硊cho砤z Kamienice Wok蟪 rynku, zgrupowane w 4 "kwarta砤ch" (Dolny, G髍ny, Ko禼ielny i "Ku s硂馽u"), pochodz w wi阫szo禼i z okresu po po縜rach w 1834. Jeszcze w 2 po. XIX w. na 560 dom體 w mie禼ie a 340 by硂 drewnianych! Oczywi禼ie przy rynku sta硑 najokazalsze, a wi阠 murowane, za to na przedmie禼iach by硑 nawet chaty, kryte strzech. S to skromne, zwykle dwupi阾rowe budowle o dachach p砤skich lub pulpitowych. Poprzednie mia硑 podcienia i attyki. Najw昕sze kamieniczki przypominaj o 秗edniowiecznym uk砤dzie w眘kich dzia砮k wok蟪 Rynku np. nr 34. Czasem zachowa硑 si sklepione sienie (np. nr 3, 4, 20, 26, 27, 28), dekoracja stiukow (nr 2 - pszczo砤, paj眐 i twarz Hermesa, 3 - gmerki kupca towar體 kolonialnych, 6, 26, 27, 28 - te trzy odnowione) czy pilastrowa fasada (nr 6, 20), nawi眤uj眂a do klasycyzmu. Wyr罂nia si barokowa kamieniczka, mieszcz眂a dawniej aptek (za硂縪n w 1810 przez nyskiego aptekarza). Posiada ona szczyt z wolutami i z dekoracj stiukow. Nr 22 ma ciekaw, drewnian klatk schodow i stiukow waz nad drzwiami. Kamienica naro縩a od ul. Ko禼iuszki - p蟪koliste balkony. Dom obok dawnego ratusza posiada klasycy styczne obramienia okien. Ko禼i蟪 Parafialny est to najstarszy zabytek miasta. Pierwsza wzmianka o proboszczu, Rudolfie, pochodzi z 1285. Uczestniczy on w pertraktacjach mi阣zy biskupem Tomaszem a ksi阠iem Henrykiem Probusem (por. "Dzieje"). i眛yni postawili pierwsi osadnicy nowo lokowanego miasta ju przypuszczalnie ok. 1250 r., za bpa Tomasza I. Wiadomo o tym z przywileju parafialnego, kt髍y tutejszy ko禼i蟪 otrzyma w 1315. Dokument ten zatwierdza wszelkie daniny, jakie poddani rolnicy (cz甓 mieszka馽體 Konradowa, Bodzanowa i Starego Lasu) zobowi眤ani byli dostarcza proboszczowi - zbo縠, czynsz w srebrze, kury itp. Sko馽zy硂 si to w czasach pruskich. P蠹niej przyby硑 do tego maj眛ku dwa lasy w okolicach Mikulovic, kt髍e ko禼i蟪 posiada jeszcze przed wojn. Ciekawe okazuje si pochodzenie wezwania ko禼io砤, kt髍e wi笨e si mo縠 z poprzednikiem Tomasza - bp Wawrzy馽em (pochodz眂ym z polskiego rodu Doliw體), co mog硂 by 秝iadczy o jeszcze wcze秐iejszym rodowodzie ko禼io砤. Ponadto, jak chce legenda, m阠zennik 秝. Wawrzyniec mia piecz nad skarbcem gminy chrze禼ija駍kiej w Rzymie, przez co uznawany by w 秗edniowieczu za patrona "z硂tych g髍nik體" i Frankonii, sk眃 prawdopodobnie przybyli do G硊cho砤z pierwsi osadnicy. Ju z pocz. XIV w. znana jest piecz赕 parafii, przedstawiaj眂a patrona na ruszcie i sze禼ioramienn gwiazd. Ko禼i蟪 od pocz眛ku by murowany, pocz眛kowo w stylu roma駍ko-gotyckim.
|
|
||||
|
||||||
