 |
Góry Opawskie to jedyny masyw górski na Opolszczyźnie. Ma on charakter wyraźnie wypiętrzonego grzbietu, ciągnącego się od doliny Białej Głuchołaskiej na zachodzie po dolinę Prudnika na wschodzie. Jest to najbardziej wysunięty na wschód fragment Sudetów polskich. Głuchołazy to kolejne średniowieczne miasteczko w dawnym "imperium" biskupów z Wrocławia. Początkowo Głuchołazy rozwijały się głównie dzięki górnictwu złota, srebra i żelaza, a także specjalności całych Sudetów - tkactwu lnianemu. Ok. XVII w. zmęczeni kontrreformacyjną aktywnością jezuici przyjeżdżali reperować tu nadwątlone zdrowie, tworząc jedyny w swoim rodzaju mnisi zdrój. Na terenie gminy Głuchołazy znajduje się Park Krajobrazowy Góry Opawskie Obszar Gór Opawskich obfituje w różnorodne pod względem trudności trasy rowerowe oraz szlaki turystyczne Jarnołtówek - wieś powstała jako osada w XIII w. założona przez kolonistów z Frankonii. Początkowo parano się płukaniem złota, lecz po wyczerpaniu kruszcu podstawa utrzymania stało się tkactwo, a nawet produkcja papieru. Od XIX w. wieś ma charakter letniskowy i sanatoryjny. Pokrzywna, jest malowniczo położoną wsią letniskowa położoną w centrum Gór Opawskich. Leżąca w dolinie Złotego Potoku już od połowy XIX wieku przyjmowała turystów, którzy nazwali tę okolicę Górnośląską Szwajcarią. Pod koniec XIX wieku powstały tu pierwsze oznakowane szlaki turystyczne, natomiast największy rozwój turystyki datuje się na okres przed I wojną światową, kiedy zbudowano stację kolejową i otwarto drogę z Prudnika do Głuchołaz, a później po wybudowaniu zalewu na Złotym Potoku. Dziś okolica i sama Pokrzywna przeżywają drugą młodość. Główną letnią atrakcją Pokrzywnej jest leśne kąpielisko na bazie niewielkiego przedwojennego zalewu. Z Pokrzywną, w kierunku Prudnika łączy się Moszczanka, także aspirująca do miana wsi turystycznej. Historia Głuchołaz Do XVI wieku mieszkańcy grodu trudnili się głównie wydobywaniem złota. Oblicza się, że przez około 250 lat eksploatacji głuchołaskich złóż uzyskano tu blisko 2800 kilogramów kruszcu. Źródłem utrzymania mieszkańców było także rolnictwo. Pomyślnie rozwijały się też takie rzemiosła jak piekarnictwo, rzeźnictwo czy szewstwo. Właściciele domów w mieście mieli dodatkowo przywilej warzenia piwa i jego sprzedaży. Na początku XVI wieku zaczęły w mieście powstawać murowane kamienice, a w 1552 roku w rynku stanął renesansowy ratusz. Wybrukowano wówczas miejskie ulice. Działania militarne wojny trzydziestoletniej oraz wojen śląskich i napoleońskich ominęły Głuchołazy, jednak ciągłe przemarsze i stacjonowanie wojsk wyniszczyło miasto. Ponowny jego rozwój nastąpił w drugiej połowie XIX wieku, zwłaszcza po wybudowaniu w 1875 roku linii kolejowej. Połączyła ona Nysę z Opawą, a od roku 1888 także z Wiedniem i Pragą. W mieście powstały wówczas liczne zakłady przemysłowe. Nastąpił również szybki rozwój części zdrojowej Głuchołaz, która niebawem stała się znanym na Śląsku uzdrowiskiem z licznymi sanatoriami, domami wczasowymi i pensjonatami. W tutejszych sanatoriach stosowano zabiegi wodolecznictwa. Zabytki Głuchołaz Kamienice Wokół rynku, zgrupowane w 4 "kwartałach" (Dolny, Górny, Kościelny i "Ku słońcu"), pochodzą w większości z okresu po pożarach w 1834. Jeszcze w 2 poł. XIX w. na 560 domów w mieście aż 340 było drewnianych! Oczywiście przy rynku stały najokazalsze, a więc murowane, za to na przedmieściach były nawet chaty, kryte strzechą. Są to skromne, zwykle dwupiętrowe budowle o dachach płaskich lub pulpitowych. Poprzednie miały podcienia i attyki. Najwęższe kamieniczki przypominają o średniowiecznym układzie wąskich działek wokół Rynku np. nr 34. Czasem zachowały się sklepione sienie (np. nr 3, 4, 20, 26, 27, 28), dekoracja stiukową (nr 2 - pszczoła, pająk i twarz Hermesa, 3 - gmerki kupca towarów kolonialnych, 6, 26, 27, 28 - te trzy odnowione) czy pilastrowa fasada (nr 6, 20), nawiązująca do klasycyzmu. Wyróżnia się barokowa kamieniczka, mieszcząca dawniej aptekę (założoną w 1810 przez nyskiego aptekarza). Posiada ona szczyt z wolutami i z dekoracją stiukową. Nr 22 ma ciekawą, drewnianą klatkę schodową i stiukową wazę nad drzwiami. Kamienica narożna od ul. Kościuszki - półkoliste balkony. Dom obok dawnego ratusza posiada klasycy styczne obramienia okien. Kościół Parafialny est to najstarszy zabytek miasta. Pierwsza wzmianka o proboszczu, Rudolfie, pochodzi z 1285. Uczestniczył on w pertraktacjach między biskupem Tomaszem a księciem Henrykiem Probusem (por. "Dzieje"). Świątynię postawili pierwsi osadnicy nowo lokowanego miasta już przypuszczalnie ok. 1250 r., za bpa Tomasza I. Wiadomo o tym z przywileju parafialnego, który tutejszy kościół otrzymał w 1315. Dokument ten zatwierdzał wszelkie daniny, jakie poddani rolnicy (część mieszkańców Konradowa, Bodzanowa i Starego Lasu) zobowiązani byli dostarczać proboszczowi - zboże, czynsz w srebrze, kury itp. Skończyło się to w czasach pruskich. Później przybyły do tego majątku dwa lasy w okolicach Mikulovic, które kościół posiadał jeszcze przed wojną. Ciekawe okazuje się pochodzenie wezwania kościoła, które wiąże się może z poprzednikiem Tomasza - bp Wawrzyńcem (pochodzącym z polskiego rodu Doliwów), co mogło by świadczyć o jeszcze wcześniejszym rodowodzie kościoła. Ponadto, jak chce legenda, męczennik św. Wawrzyniec miał pieczę nad skarbcem gminy chrześcijańskiej w Rzymie, przez co uznawany był w średniowieczu za patrona "złotych górników" i Frankonii, skąd prawdopodobnie przybyli do Głuchołaz pierwsi osadnicy. Już z pocz. XIV w. znana jest pieczęć parafii, przedstawiająca patrona na ruszcie i sześcioramienną gwiazdę. Kościół od początku był murowany, początkowo w stylu romańsko-gotyckim.
|
|
||||||||
|
||||||||||
