 |
Głuchołazy to miasto w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Głuchołazy. Położone na styku Gór Opawskich(Sudety) Przedgórza Paczkowskiego (Przedgórze Sudeckie) i Płaskowyżu Głubczyckiego, nad rzek± Biał± Głuchołask±. Miasto zostało założone na pocz±tku XIII wieku, kiedy to wrocławski biskup Wawrzyniec za zgod± księcia Henryka Brodatego zlecił organizacje osadnictwa na tych terenach wójtowi Witigo. Wydobywane w okolicy złoto przyczyniło się do szybkiego rozwoju miasta, które stało się stolic± okręgu, a podporz±dkowani wójtowi osiedleńcy z terenów dzisiejszych Niemiec zakładali w pobliżu nowe wsie. Na terenie gminy Głuchołazy znajduje się Park Krajobrazowy Góry Opawskie Utworzony w 1988 r. uchwał± Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu Park Krajobrazowy "Góry Opawskie" położony jest w południowo-zachodniej czę¶ci województwa opolskiego, na terenie trzech gmin: Głuchołazy, Prudnik i Lubrza, przy granicy z Republik± Czesk±. Obejmuje północne stoki Gór Opawskich (Sudety Wschodnie) i ich północne przedgórze. Zajmuje powierzchnię 4.903 ha, a jego otulina 5.033 ha, zaliczany jest więc do parków ¶redniej wielko¶ci. Jarnołtówek, założony przez osadnika i póĽniejszego pierwszego sołtysa - Arnolda, należał długo do biskupów wrocławskich. Wydobywano tu złoto, odbywały się słynne procesy czarownic. Po wojnie trzydziestoletniej wybuchła epidemia dżumy. Tę podgórsk± wioskę często nawiedzały powodzie. Największa miała miejsce w 1903 r. Wówczas to przybyła tu aż cesarzowa Niemiec Wiktoria Augusta. Pokrzywna, - miejscowo¶ć wypoczynkowa u stóp Kopy Biskupiej (893m n.p.m.), cieszy się zasłużon± sław± jednej z najpiękniejszych na OpolszczyĽnie. Wzniesiona w okresie międzywojennym tama na potoku spiętrzyła jego wody w do¶ć sporym zbiorniku przeciwpowodziowym. Powstały wokół niego o¶rodki wypoczynkowe. Okoliczne malownicze wzgórza pokryte s± lasem mieszanym i ro¶linno¶ci± górsk±. Na ł±kach kwitnie pierwiosnek wyniosły i zimowit jesienny. Jest to jedyne na OpolszczyĽnie miejsce występowania brzozy czarnej. Obszar Gór Opawskich obfituje w różnorodne pod względem trudno¶ci trasy rowerowe oraz szlaki turystyczne Góry Opawskie zajmuj± tak niewielk± powierzchnię, że zabł±dziwszy, dojdziemy niebawem do jakiej¶ miejscowo¶ci lub granicy państwa (często, na polach, słabo widocznej). Większo¶ć dróg le¶nych prowadzi na pola, a dalej do wsi. Jednak pierwsze kroki radzę stawiać na szlakach znakowanych. Przed wycieczk± dobrze jest przeczytać opis trasy, dla zorientowania się o jej długo¶ci i trudno¶ciach. Historia Głuchołaz Miasto założone zostało w 1222r. a w XIV w. zostało otoczone murami obronnymi. Zdobyte jednak i zniszczone podczas wojen husyckich. W XV i XVI w. Głuchołazy stały się miastem górniczym. Wydobywano złoto i rudy żelaza. Po upadku górnictwa rozwinęło się tkactwo. W XIX w. nast±pił rozwój przemysłu - fabryki i browary, oraz otwarto poł±czenie kolejowe z Nys± i Prudnikiem. W XIX w. powstało także tutaj uzdrowisko wzoruj±ce się na pomy¶le z pobliskiego Jesenika w wykorzystaniu wodolecznictwa. Podczas XX w. dwukrotnie miasto nawiedziły powodzie - w 1903 r. i w 1997 r. wywołuj±c duże straty. Do XVI wieku mieszkańcy grodu trudnili się głównie wydobywaniem złota. Oblicza się, że przez około 250 lat eksploatacji głuchołaskich złóż uzyskano tu blisko 2800 kilogramów kruszcu. ¬ródłem utrzymania mieszkańców było także rolnictwo. Pomy¶lnie rozwijały się też takie rzemiosła jak piekarnictwo, rzeĽnictwo czy szewstwo. Na pocz±tku XVI wieku zaczęły w mie¶cie powstawać murowane kamienice, a w 1552 roku w rynku stan±ł renesansowy ratusz. Wybrukowano wówczas miejskie ulice. W parkowych lasach koło dzielnicy Zdrój, szczególnie od strony Białej Głuchołaskiej zachowały się sztolnie dawnych kopalń złota. Większo¶ć zabezpieczona jest kratami uniemożliwiaj±cymi wej¶cie. Samo uzdrowisko to bardzo ciekawa, choć miejscami jeszcze czekaj±ca na odzyskanie blasku czę¶ć Głuchołaz z pięknymi willami-pensjonatami i mnóstwem zieleni, po¶ród której przy ul. Parkowej jest piękne k±pielisko. Urok okolic Głuchołaz najpełniej widać z wieży widokowej na Górze Parkowej. Zabytki Głuchołaz Ko¶ciół ¦więtego Rocha Był to ko¶ciół pogrzebowy, na dawnym cmentarzu (od 1673). W czasie epidemii, szczególnie dżumy, pielgrzymowano do tego ko¶ciółka, modl±c się do patrona od tej choroby. Jego powstanie datowane jest ok. 1350 (wielka epidemia "czarnej ¶mierci" w Europie). Na obrazie, przedstawiaj±cym Głuchołazy rzekomo w czasie powodzi z 1460, namalowano i kaplicę ¶w. Rocha. Rzecz w tym, ze obraz powstał w... 2 poł. XVII w. Proboszcz Eliasz Bom w swoim "Inwentarium", czyli opisie parafii zaznacza wyraĽnie, że ko¶ciółek powstał w latach 1626-27 z własnych ¶rodków plebana. W tym czasie miasto nawiedziła wielka epidemia dżumy. Ko¶ciółek po¶więcono latem 1628. Co tydzień odprawiana była msza ¶w. za zmarłych, a na ¶w. Rocha - uroczysto¶ci z procesj± ulicami, gdzie zaraza zbierała największe żniwo. Fundatorzy tej mszy obdarowali proboszcza... domem z ogrodem i kawałkiem roli! Do 1866 wokół ko¶ciółka był rmentar? Podatkowo edv cmentarz bvł jeszcze wokół fary, tutaj chowano parafian ze wsi. Wal±cy się niemal ko¶ciółek odnowił w 1860 proboszcz Bulang; remont był też kilka lat temu. Ko¶ciółek posiada cechy gotyckie (trójboczna absyda, drewniana wieżyczka z dzwonkiem, ostrołukowe okna i portal). Wnętrze różnostylowe, nakryte płaskim stropem. Ołtarz (1625) póĽnorenesansowy, zwieńczony Pelikanem (symbol Chrystusa), z o¶miobocznym obrazem na drzewie autorstwa SchOnfeldera, przedstawiaj±cym Dzieci±tko w ramionach Matki, powstrzymuj±ce karz±c± rękę Boga (z piorunem i młotem). Mury obronne znajduj± się przy ul. M. Skłodowskiej-Curie (najlepiej zachowane) i obok poczty. Już w dokumencie z 1263 wspomniane s± Głuchołazy i Paczków jako warownie (w Paczkowie ocalał do dzi¶ prawie cały system umocnień). Pierwotnie miasto otoczone było wałem ziemnym z fos± i drewnian± palisad± z wieżami. Wodę do fosy doprowadzał specjalny kanał. Kolejny kanał spełniał rolę wodoci±gu miejskiego, co znakomicie zwiększało zagrożenie powodziowe i... epidemiczne. Wej¶cia strzegła Brama Dolna (Nyska, wzmiankowana w 1315, dzi¶ nie istniej±ca) i Brama Górna (obok zachowanej do dzi¶ wieży). Obwarowania murowane, jeszcze bez baszt, postawiono ok. 1350 na polecenie bpa Przecława z Pogorzeli, znanego zreszt± bardziej ze swoich zamiłowań rycerskich i my¶liwskich niż z posługi duchownej. Podczas najazdu husytów mury zostały czę¶ciowo zburzone i miano je rozebrać do końca zgodnie z umow± między bp wrocławskim a przywódcami husyckimi. Ostatecznie obniżono obwarowania do połowy i dopiero po 1460 dokonano odbudowy. Miasto niezbyt starało się o mury, co wskazuj± dokumenty z czasu kłótni z wójtem Adelsbachem. Dopiero w czasie wojny trzydziestoletniej rozbudowano umocnienia o zewnętrzne basteje, raweliny i szańce ziemne (1632). Dokument biskupa z 1472 nakazuje wójtowi Gerlachowi budowę wieży z wartowni±, na co miasto miało dać drzewo. Wieża ta stała obok wójtostwa. Każdy dorosły mieszczanin miał obowi±zek posiadania "mocnej długiej rury" z flasz± na proch, lontami i ołowiem. Gdy strażnik ogłosił alarm, pędzono na mury. Były specjalne bractwa samoobrony poszczególnych cechów i np. tkacze musieli dbać o proch i lonty. W 1590, gdy groził najazd turecki, zakładano bractwa strzeleckie (kurkowe).
|
|
||||||
|
||||||||
