 |
Głuchołazy to przygraniczne miasto w województwie opolskim o charakterze wypoczynkowym i sanatoryjnym. Zarazem jest małym o¶rodkiem przemysłowym. Miasto leży u stóp Gór Opawskich, pod Parkow± Gór± zwan± też Gór± Chrobrego (543 m n.p.m.), nad rzek± Biał± Głuchołask±. Główn± atrakcj± miasta Głuchołazy s± promenady i alejki prowadz±ce aż na chrobrego, stare miasto, które dotychczas ma ¶redniowieczny układ budynków, a także fragmenty zachowanych murów obronnych. Jednym z najistotniejszych walorów turystycznych gminy Głuchołazy s± jej walory krajobrazowe i przyrodnicze. Na piękny krajobraz okolicy składaj± się przede wszystkim znajduj±ce się tutaj wzniesienia tworz±ce Góry Opawskie Na wyższym z nich jest Kopa Biskupia , z której rozci±ga się przepiękny widok z jednej strony na okolice Głuchołaz i znajduj±ce się niedaleko Jezioro Nyskie i Otmuchowskie, a z drugiej strony, na wyższe, leż±ce już w Republice Czeskiej Góry Jeseniki z najwyższym szczytem Praded. W XIX wieku nast±pił szybki rozwój czę¶ci zdrojowej Głuchołaz, miasto stało się znanym na ¦l±sku uzdrowiskiem z licznymi sanatoriami, domami wczasowymi i pensjonatami. Uzdrowisko Głuchołazy znane było ze stosowania zabiegów wodolecznictwa. Do gminy Głuchołazy należy Jarnołtówek - urocza miejscowo¶ć wypoczynkowa położona w dolinie Złotego Potoku, u stóp Kopy Biskupiej. Jarnołtówek jest popularnym letniskiem i jednym z niewielu na OpolszczyĽnie miejsc, gdzie uprawiać można narciarstwo. Jakkolwiek cały Jarnołtówek jest ładny, to szczególn± uwagę zwrócić w nim warto na zak±tek (nad Złotym Potokiem i Bolkówk±), gdzie stoi budynek pałacyku z XIX w., wybudowanego na dolnej czę¶ci murów dworu z XVI w. Inn± miejscowo¶ci± o której warto wspomnieć jest Pokrzywna , która jest obok Jarnołtówka główn± wsi± letniskow± w Górach Opawskich. Oprócz dogodnego położenia, oraz dobrego dojazdu Pokrzywna oferuje przyjemny zalew z wybudowan± nad nim sztuczn± plaż±. Obszar Gór Opawskich obfituje w różnorodne pod względem trudno¶ci trasy rowerowe oraz szlaki turystyczne ok . Historia Głuchołaz Na pocz±tku XIII wieku po obu stronach granicy ¶l±sko-morawskiej rozwijała się akcja osiedleńcza biskupa wrocławskiego Wawrzyńca oraz margrabiego morawskiego Władysława Henryka. Uwagę obu ¶ci±gn±ł na siebie rejon Głuchołazy - Zlate Hory, gdyż w tej okolicy znaleziono złoto i założono kopalnie tego metalu. Około 1220 r. margrabia morawski zagarn±ł gwałtem kopalnię biskupi±, któr± badacze lokalizuj± b±dĽ w samych Zlatych Horach, b±dĽ w jednej z s±siednich wsi. Biskup, który nie mógł poradzić sobie z potężniejszym s±siadem, wniósł skargę do papieża: uzyskał on w Rzymie dwukrotnie dekret nakazuj±cy zwrot zagarniętej posiadło¶ci, nie wiemy jednak, czy naprawienie krzywdy rzeczywi¶cie nast±piło. W 1428 r. miasto spalili husyci. W czasie anarchii feudalnej, jaka zapanował na ¦l±sku po wojnach husyckich, Głuchołazy dwukrotnie zagarniali ¶l±scy i czescy rycerze - zbójcy (1444 i 1445), przy czym dopuszczano się rabunków i gwałtów. Z r±k napastników wykupił miast władca Głogówka ksi±żę Bolko V, który trzymał je przez pięć lat tytułem zastawu (1445 - 1450), zanim zdołał odzyskać Głuchołazy prawowity posiadacz - biskup wrocławski. W 1460 r. wielkie szkody wyrz±dziła wielka powódĽ. W siedemdziesi±tych latach XV wieku ziemię nysk± spustoszyły wojska króla węgierskiego Macieja Korwina, przy czym zapewne ucierpiały i Głuchołazy. Zakłady przemysłowe zaczęły powstawać w pięćdziesi±tych latach XIX wieku; chodzi o wytwórnie, dwie cegielnie - miejsk± i prywatn±, fabrykę szali, dywanów i koców, fabrykę wyrobów dziewiarskich, fabrykę zapałek. Uprzemysłowienie poczyniło dalsze postępy po wł±czeniu Głuchołaz do sieci kolejowej. Zainteresowanie przedsiębiorców wzbudziło wykorzystanie w celach przemysłowych rozległych lasów okolicznych. Na tym podłożu rozwinęły się największe przemysłowe zakłady głuchołaskie; fabryka celulozy (założona 1893 i papiernia; obok nich powstało w tym samym czasie kilkana¶cie mniejszych zakładów obróbki drzewa. Spo¶ród innych przedsiębiorstw wyróżniała się rozmiarami fabryka guzików założona w 1910 r. Pozostałe placówki (fabryki maszyn, zakłady chemiczne, obuwnicze itd.) były niewielkie, zatrudniaj±ce po kilkudziesięciu robotników. Zabytki Głuchołaz Ko¶ciół ¦więtego Rocha Był to ko¶ciół pogrzebowy, na dawnym cmentarzu (od 1673). W czasie epidemii, szczególnie dżumy, pielgrzymowano do tego ko¶ciółka, modl±c się do patrona od tej choroby. Jego powstanie datowane jest ok. 1350 (wielka epidemia "czarnej ¶mierci" w Europie). Na obrazie, przedstawiaj±cym Głuchołazy rzekomo w czasie powodzi z 1460, namalowano i kaplicę ¶w. Rocha. Rzecz w tym, ze obraz powstał w... 2 poł. XVII w. Proboszcz Eliasz Bom w swoim "Inwentarium", czyli opisie parafii zaznacza wyraĽnie, że ko¶ciółek powstał w latach 1626-27 z własnych ¶rodków plebana. W tym czasie miasto nawiedziła wielka epidemia dżumy. Ko¶ciółek po¶więcono latem 1628. Co tydzień odprawiana była msza ¶w. za zmarłych, a na ¶w. Rocha - uroczysto¶ci z procesj± ulicami, gdzie zaraza zbierała największe żniwo. Fundatorzy tej mszy obdarowali proboszcza... domem z ogrodem i kawałkiem roli! Do 1866 wokół ko¶ciółka był rmentar? Podatkowo edv cmentarz bvł jeszcze wokół fary, tutaj chowano parafian ze wsi. Wal±cy się niemal ko¶ciółek odnowił w 1860 proboszcz Bulang; remont był też kilka lat temu. Ko¶ciółek posiada cechy gotyckie (trójboczna absyda, drewniana wieżyczka z dzwonkiem, ostrołukowe okna i portal). Wnętrze różnostylowe, nakryte płaskim stropem. Ołtarz (1625) póĽnorenesansowy, zwieńczony Pelikanem (symbol Chrystusa), z o¶miobocznym obrazem na drzewie autorstwa SchOnfeldera, przedstawiaj±cym Dzieci±tko w ramionach Matki, powstrzymuj±ce karz±c± rękę Boga (z piorunem i młotem). Mury obronne znajduj± się przy ul. M. Skłodowskiej-Curie (najlepiej zachowane) i obok poczty. Już w dokumencie z 1263 wspomniane s± Głuchołazy i Paczków jako warownie (w Paczkowie ocalał do dzi¶ prawie cały system umocnień). Pierwotnie miasto otoczone było wałem ziemnym z fos± i drewnian± palisad± z wieżami. Wodę do fosy doprowadzał specjalny kanał. Kolejny kanał spełniał rolę wodoci±gu miejskiego, co znakomicie zwiększało zagrożenie powodziowe i... epidemiczne. Wej¶cia strzegła Brama Dolna (Nyska, wzmiankowana w 1315, dzi¶ nie istniej±ca) i Brama Górna (obok zachowanej do dzi¶ wieży). Obwarowania murowane, jeszcze bez baszt, postawiono ok. 1350 na polecenie bpa Przecława z Pogorzeli, znanego zreszt± bardziej ze swoich zamiłowań rycerskich i my¶liwskich niż z posługi duchownej. Podczas najazdu husytów mury zostały czę¶ciowo zburzone i miano je rozebrać do końca zgodnie z umow± między bp wrocławskim a przywódcami husyckimi. Ostatecznie obniżono obwarowania do połowy i dopiero po 1460 dokonano odbudowy. Miasto niezbyt starało się o mury, co wskazuj± dokumenty z czasu kłótni z wójtem Adelsbachem. Dopiero w czasie wojny trzydziestoletniej rozbudowano umocnienia o zewnętrzne basteje, raweliny i szańce ziemne (1632). Dokument biskupa z 1472 nakazuje wójtowi Gerlachowi budowę wieży z wartowni±, na co miasto miało dać drzewo. Wieża ta stała obok wójtostwa. Każdy dorosły mieszczanin miał obowi±zek posiadania "mocnej długiej rury" z flasz± na proch, lontami i ołowiem. Gdy strażnik ogłosił alarm, pędzono na mury. Były specjalne bractwa samoobrony poszczególnych cechów i np. tkacze musieli dbać o proch i lonty. W 1590, gdy groził najazd turecki, zakładano bractwa strzeleckie (kurkowe).
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
