Zlate Hory
[&tab;]Miasto Zlaté Hory (420 m n.p.m.) jest miejscem, gdzie rozpoczynają się trasy po Górach Zlatohorskich. Od południa ograniczone grzbietem Příčneho vrchu, poprzetykanym labiryntem starych szybów górniczych oraz wieloma formacjami skalnymi. Na wschodzie dominuje graniczny szczyt Kopa Biskupia (890 m n.p.m.).
W okolicy znajdują się ruiny zamków Edelątejn, Leuchtenątejn i Kobrątejn, które były elementami systemu obrony kupieckich szlaków z Ołomuńca do Wrocławia.
Historyczne centrum Zlatych Hor, to rząd zabytkowych mieszczańskich kamienic, tworzących rynek typu ulicowego. Najbardziej rzucającym się w oczy, a zarazem najcenniejszym zabytkiem jest barokowy budynek Starej Poczty z piękną fasadą z roku 1698, w którym mieści się obecnie Muzeum Miejskie. Przed ratuszem stoi barokowa figura Św. Józefa z roku 1751.
Kościół Wniebowzięcia Marii Panny; pierwotnie gotycki, przebudowany w latach 1699-1702 w stylu barokowym. Do znaczących zabytków architektury zalicza się również kościół Św. Krzyża z XVIII stulecia.
Na okolicznych wzgórzach, znajduje się wiele godnych uwagi pomników dokumentujących wysoki kunszt śląskiego kamieniarstwa. Na fasadzie hotelu "Slezká beseda" znajduje się tablica upamiętniająca miejsce urodzin E. Vitzovej, matki wiedeńskiego kompozytora muzycznego romantyzmu Franciszka Schuberta. Pod koniec XIX wieku do historii mieszczaństwa w znaczący sposób zapisała się rodzina przedsiębiorców - Förster. Do znamienitszych obywateli zaliczyć można poetę V. Heegera, zbieracza ludowych pieśni i podań oraz pracownika kultury z okresu Pierwszej Republiki.
Swoje życie i pracę związali ze Zlatymi Horami m.in. kompozytor V. Wolf, malarze F. Tompler, E Brendl i historyk J. C. Hoffman, J. Pfitzner, R. Zuber i E. Sauer.
Turystyczne atrakcje:
Kościół Św. Rocha (524 m n.p.m.) wybudowany na szczycie dawniej zwanym Kamiennym, w podzięce mieszkańców za ochronę przed zarazą. Rozbudowany w 1666 roku. Ze względu na strategiczne położenie nad miastem stał się miejscem walk w czasie wojen prusko- austriackich (1759-1779). Wydarzenia z roku 1779, które są zobrazowane na chórze kościoła spowodowały zmianę nazwy szczytu na Krwawa Góra.
Biskupia Kopa (Biskupska kupa - 890 m n.p.m.) - znajduje się tu wieża widokowa postawiona w roku 1898 na miejscu dawnej drewnianej budowli przez Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Turystyczne (MS SGV) oddział Zlaté Hory. Z wysokości 18 m można przy dobrej widoczności dojrzeć Wrocław, Karkonosze i Tatry. Na szczycie znajduje się przejście graniczne małego ruchu granicznego.
Příčný vrch (975 m n.p.m.) najwyższa góra Zlatohorskiego pasma z największym morawskim pokładem złota Zlaté Hory - północ. Dzięki swemu charakterystycznemu podłużnemu kształtowi jest łatwa do rozpoznania zwłaszcza od strony polskiej. Na jej stokach zachowało się wiele starych wyrobisk, płuczek po eksploatacji złota i kamieni ozdobnych. Największe wyrobisko jest głębokie na przeszło 30 m. Stare sztolnie, których głębokość sięga ponad 150 m, zadziwiają swym zaawansowaniem technicznym, jak na owe czasy.
Sanktuarium Marii Panny Wspomożycielki (Maria Hilf)- wzmiankowane w roku 1647 jako ofiara za ocalenie matki i jej dzieci w okresie wojny trzydziestoletniej. W miejsce drewnianej kaplicy w roku 1841 wybudowano murowany kościół, w którym znajdował się czczony obraz Matki Boskiej namalowany na wzór Madonny Cranacha Starszego. Kościół pełniący dawniej miejsce pielgrzymek został w roku 1973 zniszczony. Fakt ten nie spotkał się z poparciem miejscowej społeczności. W roku 1990 rozpoczęto budowę nowego kościoła. Po ukończeniu został poświęcony Marii Pannie Opiekunce Życia.
Edelątejn - dokładnej daty powstanie tego jednego z ciekawszych morawsko - śląskich zamków nie znamy. Prawdopodobnie został postawiony jako twierdza graniczna przez przemyskich książąt dla ochrony wydobywanego tu złota. Jego wciąż zmieniającymi się właścicielami byli wrocławscy biskupi, opawscy książęta i czescy królowie. W roku 1440 spłonął wraz z wszystkimi dokumentami miasta. Później został jednak odbudowany. Z powodu ciągłych napadów ze strony załogi zamku na majątek biskupów wrocławskich, biskup Joąt z Roľemberku 16.07.1467 roku zdecydował o ataku na zamek. Po zdobyciu kazał go zburzyć. Do chwili obecnej zachowały się tylko fragmenty murów. W pobliżu znajdują się dwa dalsze zamki, Leuchtenątejn (na zboczu Biskupiej Kopy) i Kobrątejn (na skalnej grani w okolicy Rejvízu).
Sanatorium "Edel" - wybudowane w roku 1879 przez doktora Anjela jako lecznicze łaźnie. Dopiero dr Schweinburger przekształcił je w sanatorium. Z pośród znanych kuracjuszy należy wymienić kompozytora Leoąa Janáčka (leczył się tu w roku 1887) i pisarza Franza Kafkę (gościł tu w roku 1905 i 1906). Współcześnie pełni rolę sanatorium dziecięcego, w którym w ramach leczenia umieszcza się pacjentów w starych sztolniach, oczywiście odpowiednio do tego celu zaadoptowanych. W pobliżu znajdują się obszerne pola z pozostałościami po tzw. "miękkim górnictwie".
W historii miasta przeplatały się okresy dobrobytu i upadku górnictwa. Górnictwo zastąpił przemysł tekstylny oraz rozwój miasta jako uzdrowiska i centrum turystycznego przełomu XIX i XX wieku. Kwitł przemysł tekstylny, kamieniarski, fabryka rowerów, stolarstwo i przetwórstwo spożywcze. Przełom w dziejach miasta nastąpił z zakończeniem II wojny światowej, kiedy to większość niemieckich mieszkańców miasta zostało wysiedlonych. Nowo przybyli osadnicy stawiali na rozwój rzemiosła. Niegdyś znaczący ośrodek uzdrowiskowy, turystyczny i miejsce pielgrzymek zaczął się zmieniać. Z ruchliwego turystycznego miasta stało się prowincjonalnym przygranicznym miasteczkiem. Dopiero powstanie nowych przedsiębiorstw (badań geologicznych a następnie kopalni rudy), stworzyło nowe miejsca pracy a tym samym przyczyniło się do wzrostu liczby mieszkańców. Pociągnęło to za sobą powstanie nowych osiedli mieszkaniowych, szkół itd. Zlaté Hory ponownie stały się górniczym miastem, gdzie wydobywano miedź i złoto. Po roku 1989 następuje kryzys górnictwa. Ostatni wagonik rudy wyjechał na powierzchnię 17.12.1993, a tym samym trzeba było znaleźć nowe możliwości rozwoju miasta Pozostały zakłady tekstylne, części rowerowych, kamieniarskie i wyrobów metalowych. Postawiono na rozwój turystyki. W roku 1995 otworzono drogowe przejście graniczne, a w roku 1997 oddano turystyczne przejście graniczne na Kopie Biskupiej. Powołanie Miejskiego Muzeum ma posłużyć wzrostowi zainteresowania turystów miastem. Gromadzone eksponaty i materiały dotyczą historii Zlatych Hor, z naciskiem na dzieje tutejszego górnictwa oraz zbiory minerałów. Górniczą tradycję kultywuje miasto dorocznymi uroczystymi obchodami połączonymi z organizowaniem zawodów w płukaniu złota.
W roku 1996 odbyły się tutaj Mistrzostwa Europy w płukaniu złota. Zlatohorską historię ożywia Klub Wojskowej Historii, który pod nazwą Cesarska Straż Miejska organizuje plenerowe rekonstrukcje bitwy o Zlaté Hory, która miała miejsce w roku 1779 pomiędzy wojskami pruskimi i austriackimi. W roku 2000 zakończono budowę wodnego zbiornika o powierzchni 7 h, który będzie używany również dla celów rekreacji. Jednocześnie rozpoczyna się budowa górniczego skansenu i udostępnianie historycznych sztolni.
Dla zainteresowanych turystyką i sportem, Zlaté Hory mają co zaoferować tak latem jak i zimą. Piesi turyści zapewne docenią trasy wiodące przez tereny dawnego wydobycia złota, czy urocze górskie ścieżki. Turyści rowerowi mogą wybierać pomiędzy trasami rekreacyjnymi i wymagającymi dobrego przygotowania kondycyjnego. Do dyspozycji pozostają korty tenisowe, mini golf, boiska sportowe i strzelnica. W zimie, w całym regionie, można korzystać z narciarskich tras biegowych, a na stokach w Horním Údolí uprawiać narciarstwo zjazdowe . Cały rejon Zlatych Hor dostarczy wielu niezapomnianych wrażeń wszystkim miłośnikom górskiej przyrody. Zlaté Hory i okolice charakteryzują się tym, że są otoczone z trzech stron dochodzącymi do 1000 m n.p.m. wzgórzami i polskimi nizinami od północy. Sprzyja to wielkiej różnorodności świata roślin i zwierząt. Dbałość o ochronę środowiska naturalnego to fakt udokumentowany występowaniem w okolicznych potokach raka rzecznego, czy orła krzykliwego na Příčným vrchu. Szczególnej uwagi warte są będące pod ochroną endemity z rezerwatu Rejvíz, np. owadożerna roślina rosiczka okrągłolistna czy rzadkie gatunki ważek - żywe pozostałości epoki lodowcowej.
Rejon Zlatych Hor przez swe położenie jakby nieco odcięty od reszty Czech, ma wiele do zaoferowania odwiedzającym je gościom. Poczynając od wspaniałej przyrody, pełnych tajemnic ruin po liczne pozostałości z czasów eksploatacji złota, jak znajdujące się na szczycie Příčneho vrchu wyrobisko sięgające 30 m głębokości. Zainteresowanie wzbudzą barokowe i renesansowe kamieniczki, czy jeden z nielicznych kościołów z trzema wieżami w Zlatych Horach.
Wszyscy chętni mogą odpocząć w nowoczesnych ośrodkach rekreacyjnych i hotelach z pełną gamą usług dla gości. Współczesność i historię łączy odbudowane Sanktuarium Marii Panny. W historii Zlatych Hor jako uzdrowiska pierwszoplanową rolę odgrywa dziecięce sanatorium "Edel", gdzie w starych sztolniach o specyficznym mikroklimacie leczy się choroby dróg oddechowych.
W okolicy znajdują się ruiny zamków Edelątejn, Leuchtenątejn i Kobrątejn, które były elementami systemu obrony kupieckich szlaków z Ołomuńca do Wrocławia.
Historyczne centrum Zlatych Hor, to rząd zabytkowych mieszczańskich kamienic, tworzących rynek typu ulicowego. Najbardziej rzucającym się w oczy, a zarazem najcenniejszym zabytkiem jest barokowy budynek Starej Poczty z piękną fasadą z roku 1698, w którym mieści się obecnie Muzeum Miejskie. Przed ratuszem stoi barokowa figura Św. Józefa z roku 1751.
Kościół Wniebowzięcia Marii Panny; pierwotnie gotycki, przebudowany w latach 1699-1702 w stylu barokowym. Do znaczących zabytków architektury zalicza się również kościół Św. Krzyża z XVIII stulecia.
Na okolicznych wzgórzach, znajduje się wiele godnych uwagi pomników dokumentujących wysoki kunszt śląskiego kamieniarstwa. Na fasadzie hotelu "Slezká beseda" znajduje się tablica upamiętniająca miejsce urodzin E. Vitzovej, matki wiedeńskiego kompozytora muzycznego romantyzmu Franciszka Schuberta. Pod koniec XIX wieku do historii mieszczaństwa w znaczący sposób zapisała się rodzina przedsiębiorców - Förster. Do znamienitszych obywateli zaliczyć można poetę V. Heegera, zbieracza ludowych pieśni i podań oraz pracownika kultury z okresu Pierwszej Republiki.
Swoje życie i pracę związali ze Zlatymi Horami m.in. kompozytor V. Wolf, malarze F. Tompler, E Brendl i historyk J. C. Hoffman, J. Pfitzner, R. Zuber i E. Sauer.
Turystyczne atrakcje:
Kościół Św. Rocha (524 m n.p.m.) wybudowany na szczycie dawniej zwanym Kamiennym, w podzięce mieszkańców za ochronę przed zarazą. Rozbudowany w 1666 roku. Ze względu na strategiczne położenie nad miastem stał się miejscem walk w czasie wojen prusko- austriackich (1759-1779). Wydarzenia z roku 1779, które są zobrazowane na chórze kościoła spowodowały zmianę nazwy szczytu na Krwawa Góra.
Biskupia Kopa (Biskupska kupa - 890 m n.p.m.) - znajduje się tu wieża widokowa postawiona w roku 1898 na miejscu dawnej drewnianej budowli przez Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Turystyczne (MS SGV) oddział Zlaté Hory. Z wysokości 18 m można przy dobrej widoczności dojrzeć Wrocław, Karkonosze i Tatry. Na szczycie znajduje się przejście graniczne małego ruchu granicznego.
Příčný vrch (975 m n.p.m.) najwyższa góra Zlatohorskiego pasma z największym morawskim pokładem złota Zlaté Hory - północ. Dzięki swemu charakterystycznemu podłużnemu kształtowi jest łatwa do rozpoznania zwłaszcza od strony polskiej. Na jej stokach zachowało się wiele starych wyrobisk, płuczek po eksploatacji złota i kamieni ozdobnych. Największe wyrobisko jest głębokie na przeszło 30 m. Stare sztolnie, których głębokość sięga ponad 150 m, zadziwiają swym zaawansowaniem technicznym, jak na owe czasy.
Sanktuarium Marii Panny Wspomożycielki (Maria Hilf)- wzmiankowane w roku 1647 jako ofiara za ocalenie matki i jej dzieci w okresie wojny trzydziestoletniej. W miejsce drewnianej kaplicy w roku 1841 wybudowano murowany kościół, w którym znajdował się czczony obraz Matki Boskiej namalowany na wzór Madonny Cranacha Starszego. Kościół pełniący dawniej miejsce pielgrzymek został w roku 1973 zniszczony. Fakt ten nie spotkał się z poparciem miejscowej społeczności. W roku 1990 rozpoczęto budowę nowego kościoła. Po ukończeniu został poświęcony Marii Pannie Opiekunce Życia.
Edelątejn - dokładnej daty powstanie tego jednego z ciekawszych morawsko - śląskich zamków nie znamy. Prawdopodobnie został postawiony jako twierdza graniczna przez przemyskich książąt dla ochrony wydobywanego tu złota. Jego wciąż zmieniającymi się właścicielami byli wrocławscy biskupi, opawscy książęta i czescy królowie. W roku 1440 spłonął wraz z wszystkimi dokumentami miasta. Później został jednak odbudowany. Z powodu ciągłych napadów ze strony załogi zamku na majątek biskupów wrocławskich, biskup Joąt z Roľemberku 16.07.1467 roku zdecydował o ataku na zamek. Po zdobyciu kazał go zburzyć. Do chwili obecnej zachowały się tylko fragmenty murów. W pobliżu znajdują się dwa dalsze zamki, Leuchtenątejn (na zboczu Biskupiej Kopy) i Kobrątejn (na skalnej grani w okolicy Rejvízu).
Sanatorium "Edel" - wybudowane w roku 1879 przez doktora Anjela jako lecznicze łaźnie. Dopiero dr Schweinburger przekształcił je w sanatorium. Z pośród znanych kuracjuszy należy wymienić kompozytora Leoąa Janáčka (leczył się tu w roku 1887) i pisarza Franza Kafkę (gościł tu w roku 1905 i 1906). Współcześnie pełni rolę sanatorium dziecięcego, w którym w ramach leczenia umieszcza się pacjentów w starych sztolniach, oczywiście odpowiednio do tego celu zaadoptowanych. W pobliżu znajdują się obszerne pola z pozostałościami po tzw. "miękkim górnictwie".
W historii miasta przeplatały się okresy dobrobytu i upadku górnictwa. Górnictwo zastąpił przemysł tekstylny oraz rozwój miasta jako uzdrowiska i centrum turystycznego przełomu XIX i XX wieku. Kwitł przemysł tekstylny, kamieniarski, fabryka rowerów, stolarstwo i przetwórstwo spożywcze. Przełom w dziejach miasta nastąpił z zakończeniem II wojny światowej, kiedy to większość niemieckich mieszkańców miasta zostało wysiedlonych. Nowo przybyli osadnicy stawiali na rozwój rzemiosła. Niegdyś znaczący ośrodek uzdrowiskowy, turystyczny i miejsce pielgrzymek zaczął się zmieniać. Z ruchliwego turystycznego miasta stało się prowincjonalnym przygranicznym miasteczkiem. Dopiero powstanie nowych przedsiębiorstw (badań geologicznych a następnie kopalni rudy), stworzyło nowe miejsca pracy a tym samym przyczyniło się do wzrostu liczby mieszkańców. Pociągnęło to za sobą powstanie nowych osiedli mieszkaniowych, szkół itd. Zlaté Hory ponownie stały się górniczym miastem, gdzie wydobywano miedź i złoto. Po roku 1989 następuje kryzys górnictwa. Ostatni wagonik rudy wyjechał na powierzchnię 17.12.1993, a tym samym trzeba było znaleźć nowe możliwości rozwoju miasta Pozostały zakłady tekstylne, części rowerowych, kamieniarskie i wyrobów metalowych. Postawiono na rozwój turystyki. W roku 1995 otworzono drogowe przejście graniczne, a w roku 1997 oddano turystyczne przejście graniczne na Kopie Biskupiej. Powołanie Miejskiego Muzeum ma posłużyć wzrostowi zainteresowania turystów miastem. Gromadzone eksponaty i materiały dotyczą historii Zlatych Hor, z naciskiem na dzieje tutejszego górnictwa oraz zbiory minerałów. Górniczą tradycję kultywuje miasto dorocznymi uroczystymi obchodami połączonymi z organizowaniem zawodów w płukaniu złota.
W roku 1996 odbyły się tutaj Mistrzostwa Europy w płukaniu złota. Zlatohorską historię ożywia Klub Wojskowej Historii, który pod nazwą Cesarska Straż Miejska organizuje plenerowe rekonstrukcje bitwy o Zlaté Hory, która miała miejsce w roku 1779 pomiędzy wojskami pruskimi i austriackimi. W roku 2000 zakończono budowę wodnego zbiornika o powierzchni 7 h, który będzie używany również dla celów rekreacji. Jednocześnie rozpoczyna się budowa górniczego skansenu i udostępnianie historycznych sztolni.
Dla zainteresowanych turystyką i sportem, Zlaté Hory mają co zaoferować tak latem jak i zimą. Piesi turyści zapewne docenią trasy wiodące przez tereny dawnego wydobycia złota, czy urocze górskie ścieżki. Turyści rowerowi mogą wybierać pomiędzy trasami rekreacyjnymi i wymagającymi dobrego przygotowania kondycyjnego. Do dyspozycji pozostają korty tenisowe, mini golf, boiska sportowe i strzelnica. W zimie, w całym regionie, można korzystać z narciarskich tras biegowych, a na stokach w Horním Údolí uprawiać narciarstwo zjazdowe . Cały rejon Zlatych Hor dostarczy wielu niezapomnianych wrażeń wszystkim miłośnikom górskiej przyrody. Zlaté Hory i okolice charakteryzują się tym, że są otoczone z trzech stron dochodzącymi do 1000 m n.p.m. wzgórzami i polskimi nizinami od północy. Sprzyja to wielkiej różnorodności świata roślin i zwierząt. Dbałość o ochronę środowiska naturalnego to fakt udokumentowany występowaniem w okolicznych potokach raka rzecznego, czy orła krzykliwego na Příčným vrchu. Szczególnej uwagi warte są będące pod ochroną endemity z rezerwatu Rejvíz, np. owadożerna roślina rosiczka okrągłolistna czy rzadkie gatunki ważek - żywe pozostałości epoki lodowcowej.
Rejon Zlatych Hor przez swe położenie jakby nieco odcięty od reszty Czech, ma wiele do zaoferowania odwiedzającym je gościom. Poczynając od wspaniałej przyrody, pełnych tajemnic ruin po liczne pozostałości z czasów eksploatacji złota, jak znajdujące się na szczycie Příčneho vrchu wyrobisko sięgające 30 m głębokości. Zainteresowanie wzbudzą barokowe i renesansowe kamieniczki, czy jeden z nielicznych kościołów z trzema wieżami w Zlatych Horach.
Wszyscy chętni mogą odpocząć w nowoczesnych ośrodkach rekreacyjnych i hotelach z pełną gamą usług dla gości. Współczesność i historię łączy odbudowane Sanktuarium Marii Panny. W historii Zlatych Hor jako uzdrowiska pierwszoplanową rolę odgrywa dziecięce sanatorium "Edel", gdzie w starych sztolniach o specyficznym mikroklimacie leczy się choroby dróg oddechowych.
2004-07-14